Ondernemerschap in de zorg
In het verlengde van mijn blogpost van eergisteren een artikel van Anieta Scholten. Ik sprak Anieta op een bijeenkomst van de VHPG afgelopen week. Ze vertelde enthousiast over een dag die zij had georganiseerd. Zij beschrijft in het artikel deze dag waarin leidinggevenden van een organisatie in de zorg uitgedaagd worden om meer besluiten bij medewerkers te laten. Anieta is trouwens auteur van een prachtig en praktisch boek over levensfasenbeleid (waarover een ander keer meer). Deze tekst is een mooi bericht van een noodzakelijke beweging.
‘ONDERNEMERSCHAP IN DE ZORG
Wat kan een mens genieten als je ziet dat in één dag ruim 50 mensen in een spiegel durven kijken en vervolgens zeggen’ Ik ga het anders doen!’
Als HR-projectmanager heb ik op 1 februari 2010 een inspiratiedag georganiseerd voor de Atlant Zorggroep met het thema Stimulansen en blokkades bij ondernemerschap in Atlant Zorggroep. De voorbereiding ervan was zeer intensief, maar heeft zijn vruchten afgeworpen.
Deze dag werd gehouden omdat Atlant komende jaren wil bereiken dat de medewerkers op de werkvloer veel ondernemender, creatiever en inventiever worden om hun werk voor de patiënt of klant met nog meer plezier en met nog beter resultaat vorm te geven. De belangrijke rol die managers/leidinggevenden daarbij vervullen stond deze dag centraal.
Ruim 50 managers, leidinggevenden, personeels- en beleidsadviseurs van Atlant kwamen ’s ochtends om 09.00 bij congres- en verblijfscentrum De Hamermolen in Ugchelen bij elkaar. De enorme gladheid, de slippartijen en files waren het eerste gespreksonderwerp.
De dag werd geopend door de Raad van Bestuur die hun eigen worstelingen met het ondernemerschap naar voren brachten. Zij lieten horen dat ook zij af en toe flink twijfelen of ze de goede beslissingen nemen en dat de mooie dromen die zij hebben, niet altijd te realiseren zijn of uitkomen.
Dit werd gevolgd door een groepje medewerkers die een lied zongen over iets zeer ondernemends binnen Atlant: Het Kennissysteem, dat begin januari 2010 gestart werd.
‘Hare Majesteit Theaterprojecten’ nam het van hen over. Deze organisatie is bekend van de 200 voorstellingen ‘Zusters on tour’, die zij in het gehele land hebben laten zien. De twee acteurs/trainers Josette Vos en Nicole van Beek waren in staat om haarfijn te laten zien met welke gedrag en met welke vormen van communicatie de leidinggevenden het ondernemen van de medewerkers volledig onderuit kunnen halen. Ze hielden iedereen een spiegel voor met hun spel en toonden aan dat medewerkers zelf heel goed de regie kunnen voeren over hun zorg- en dienstverlening en dat het soms alleen maar blokkeert als leidinggevenden te sturend en regelend zijn. Gelukkig lieten ze ook zien hoe medewerkers zich gestimuleerd en gesteund voelen als een leidinggevende volledige aandacht en begrip heeft voor een medewerker.
Bart Brandsma, trainer, organisatieadviseur en filosoof, nam toen het stokje over. Bart had zich uitstekend ingelezen en zich in laten praten over de ontwikkelingen, de fase waarin de organisatie verkeert en de meest voorkomende stijlen van leidinggeven.
Hij zag binnen Atlant 2 soorten van ondernemerschap.
Het ‘Kamer van Koophandelondernemerschap’ en iets wat je zou kunnen noemen ‘Ondernemingslust’.
KvK
Kernwoorden hier zijn: omzet, ondernemersrisico, beter zijn dan de concurrent, vrij om te doen zoals je wilt en wanneer je het doet. Winst, verlies.
Ondernemingslust
Kernwoorden hier zijn: actief zijn, energierijk. Op basis van lef, gevoel, iets doen. Bewust zijn, incasseren.
Bart haalde filosoof Jürgen Habermas aan, die spreekt over
a) systeemwereld
b) leefwereld
Bij systeemwereld kun je denken aan structuren, beheersen, controle, formalisering, herkenbare prestaties. Voorbeelden: het jaarlijkse kerstpakket, HKZ, salarissysteem, beloningssysteem. Het gaat om functies van medewerkers. Diagnose, plan, implementatie, etc. Een soort verzorgde reis voor personeel met haltes (geplande activiteiten).
Bij leefwereld gaat het om onderlinge verhoudingen, gevoel, beloning als een lach, schouderklop. Sociale netwerken, menselijke verhoudingen, respect, betrokkenheid, menselijke warmte. Het zijn de stille waarden waarop organisaties grotendeels drijven. Ze zijn niet te vatten in systeemdenken. Het is grillig, het gaat hier om rollen van mensen, persoonlijk verlangen.
Bart stelde de vraag: Waar wil je als leidinggevende op inzetten om medewerkers ondernemender te maken?
Dit gaf aanleiding om een stuk dieper op dit onderwerp in te gaan dan we tot nu toe gedaan hadden. Voor sommigen gaf het veel inzicht en ook werden sommigen zich heel erg bewust van hun eigen handelen als leidinggevende en wat hieraan veranderd zou kunnen/moeten worden.
Er kwamen allerlei soorten leidinggevenden ‘langs’. De leidinggevende die zelf altijd een stap voor is, die ’s avonds nog mailtjes rondstuurt, die overdreven het goede voorbeeld wil geven. Het effect is dat de medewerkers altijd in de schaduw staan, het nooit goed kunnen doen. Er werd uitgebreid gesproken over de dienend leider. Iemand die de medewerkers centraal stelt, hen faciliteert, rust uitstraalt, zaken overlaat aan de medewerkers. Hij geeft kaders aan, bepaalt de koers, maar laat de medewerkers vrij in hoe dat te bereiken.
De basisprincipes van dienend leiderschap zijn
- verbondenheid
- autonomie
- vertrouwen
Hierover kwamen ook veel praktijkvoorbeelden op tafel en deze gaven enorm veel input voor het middagprogramma. Tijdens de middag gingen groepjes met elkaar in gesprek over de stimulansen en blokkades bij ondernemerschap in hun eigen werksituatie. De deelnemers hadden huiswerk meegekregen en hadden werksituaties verzameld die én dodelijk, én stimulerend hadden gewerkt bij persoonlijk initiatief van henzelf of hun team. Zo hier en daar vonden verhitte gesprekken plaats en het leverde hen veel inzichten op. Na een plenaire terugkoppeling was het Gerard de Kruijk, die als coach vanuit ‘In voor Zorg’ met alle deelnemers gaat zorgen voor een werkelijk omslag in het vorm geven van het ondernemerschap binnen Atlant. Iedereen schreef zijn voornemens op voor de komende tijd en Gerard zal er met hen aan werken om deze voornemens tot realiteit te maken.’ Dankzij Hare Majesteit theaterproducties en Bart Brandsma werd dit zo’n geslaagde dag. Een aanrader voor andere zorgorganisatie die een klimaat willen scheppen om de invloed op het zorg- en dienstverleningsproces nog meer bij de medewerkers te leggen.‘
Een beetje lang voor een blog maar toch wel een mooi geconcretiseerde manier om echt wat te doen.
Interessant? Via de knoppen in de sidebar kun je ervoor zorgen dat je deze blogposts per email of RSS ontvangt. Afmelden is simpel.
Reageren? Graag via het ‘reacties’-veld onderaan de blogpost (als ie niet zichtbaar is even op de titel van de post klikken).
Loading 
