De zaak op zijn kop
Ik heb op school geleerd dat de hersenen het regulerende centrum zijn van mijn bestaan. Hoog in mijn lichaam, goed beschermd door mijn schedel zijn mijn hersenen altijd ogenschijnlijk in rust. Maar in mijn hersenen is het een drukte van belang. Via motorische zenuwen worden opdrachten gegeven aan mijn ledematen. De sensorische zenuwen nemen waar of de opdracht naar behoren is uitgevoerd en melden terug aan mijn hersenen: ‘Mission accomplished! Next?’
Een vergelijkbaar beeld kom ik vaak tegen als ik met mensen praat over organisaties. De ‘zaak’ is een ingewikkeld organisme waar een synthetiserend en sturend orgaan (college van bestuur, raad van bestuur, managementteam) via nadenken, discussie, dialoog, komt tot een beeld van de toekomst. Dit beeld wordt vastgelegd in een plan en verder gebracht via managers, middenmanagers, meewerkende voormannen tot op de werkvloer. Vanuit de werkvloer wordt gerapporteerd of targets zijn gehaald. Omdat er gedacht wordt in hoog en laag en er van hoog minder zijn dan van laag leidt dit beeld tot een harkjestekening (organigram) dat te versimpelen is tot een piramidale vorm.
Wie nadenkt over de werkelijkheid in organisaties kan ook in een ander beeld leren denken dat ik de naam geef ‘De zaak op zijn kop’.
De essentie van dit beeld is dat het een precair evenwicht voorstelt. De pyramide staat op zijn punt en zoekt permanent naar zijn balans. Het primair proces loopt van links naar rechts, van verwachtingen naar tevredenheid. Wanneer er iets stokt of fout loopt in dit primaire proces en niet opgelost kan worden op basis van de kennis, kunde en/of bevoegdheid van de uitvoerende professionals dan ‘valt’ het probleem naar de volgende managementlaag. In het geval dat het probleem daar ook niet kan worden opgelost dan ‘valt’ het nog een keer naar beneden naar het hoogste orgaan. Waarmee de bestuurder de hoofdprobleemoplosser wordt. En dat lijkt me ook een goede rol, naast het ‘ver’-kijken dat uiteraard ook bij zo’n functie hoort.
De verwachtingen komen van klanten, van stakeholders, van financiers/aandeelhouders en vaak ook de overheid. Tevredenheid ontstaat wanneer de verwachte waarde gecreëerd is tegen de verwachte prijs op de tijd die is afgesproken.
Het meeste organisatiegeheugen bevindt zich vaak in het primaire proces. Want managers wisselen vaak van positie en organisatie. Dit heeft als consequentie dat het van belang is respect te hebben voor de medewerker die zonder drama en gedoe zijn werk doet. Als we ervoor kunnen zorgen dat deze medewerker overzicht heeft, betekenis geeft aan zijn werk en invloed heeft op de inrichting en kwaliteit van zijn werk dan vallen er weinig problemen naar beneden en kunnen we toe met minder controlemechanismen en mogelijk ook met minder staf en coördinatiefuncties.
Interessant? Via de knoppen in de sidebar kun je ervoor zorgen dat je deze blogposts per email of RSS ontvangt. Afmelden is simpel.
Reageren? Graag via het ‘reacties’-veld onderaan de blogpost (als ie niet zichtbaar is even op de titel van de post klikken).
Loading 
