Bevoegd en/of bekwaam
Regelmatig krijg ik de vraag hoe het ook al weer zit met formele bevoegdheidseisen en de rol van assistent- of juniormensen. Er was iets met autoriseren en wat moet je dan doen als organisatie om dat netjes te regelen. Voor mijn advies maak ik gebruik van de logica wan de wet BIG. Deze wet regelt de formele kaders van beroepen in de gezondsheidszorg. Voor ieder beroep dat als bevoegdheid heeft dat het binnendringt in het fysieke lichaam (huisarts, verpleegkundige, tandarts, chirurg enz.) of de psyche van de mens (psychiater, GZ-psycholoog) is bepaald wat de formele bevoegdheidseisen zijn. Daarnaast geldt in deze wet de bekwaamheid als door werkgever en werknemer vast te stellen eis. En dat is uiteraard een belangrijke zaak. Ik wil namelijk niet geopereerd wordt door een hersenchirurg die een goed stel diploma’s heeft maar helaas trillende handen heeft gekregen. Ik wil ook niet naar een tandarts die is blijven hangen in het amalgaan tijdperk. De essentie van de wet BIG is samen te vatten in de volgende matrix:
Matrix bevoegd en bekwaam
Niet bevoegd en niet bekwaam
Dit zijn de startende leerlingen. De acties bestaan uit opleiden tot een certificering (officieel diploma) en ervaring op laten doen in de praktijk. De oude in-service opleidingen waren goede voorbeelden van dergelijke trajecten.
Wel bekwaam maar niet bevoegd.
Komt gelukkig veel voor. Er zijn heel veel handelingen die je goed kunt leren als leek en wat maakt dat je niet altijd afhankelijk bent van een professional. Denk maar aan subcutaan (onder de huid) prikken en insuline prikken. Ook het uitzetten en uitdelen van medicijnen, katheters wisselen en al dat soort zaken vallen daaronder. De oplossing in deze hoek van de matrix is autoriseren. Dit houdt in dat een formeel bevoegde functionaris voordoet, instrueert, meekijkt en controleert en uiteindelijk bereid is verantwoordelijk te zijn voor het kwalitatief handelen van de bekwame en door autorisatie op papier bevoegd verklaarde medewerker. Een variant in deze hoek van de matrix zijn de zogenaamde EVC (erkenning van verworven competenties). Deze route is vooral opgezet om medewerkers door middel van deelcertificaten door te laten groeien naar een volgend bevoegdheidsniveau.
Wel bevoegd niet bekwaam
Ook deze variant komt veel voor. Ik zie het bij professionals die zich bijvoorbeeld gespecialiseerd hebben (of een tijd niet meer gewerkt hebben) en daardoor delen van hun bevoegdheden zo weinig gebruiken dat ze er niet meer bekwaam in zijn. Dit fenomeen wordt ook regelmatig beschreven in de krant wanneer de inspectie aangeeft dat een bepaald hospitaal soorten operaties niet meer uit mag voeren omdat er te weinig ervaring mee is. De oplossing hier is bij- en nascholing. In de formele BIG-beroepen is dat ook geregeld door te werken met een accreditaties (ieder jaar moet de professional een bepaald aantal uren besteden aan bij- en nascholing).
Wel bevoegd wel bekwaam
Dat willen we ogenschijnlijk graag van alle medewerkers. Maar pas op! Hier geldt dat in ontwikkeling zijn een van de belangrijkste kenmerken is van duurzaam inzetbaarheid en vitaliteit. Zie de blogpost over het boekje van Peter Vonk: Neem nooit competente mensen aan. Zorg dat er wat te leren blijft.
De moraal van dit verhaal voor niet BIG beroepen
Je kunt als werkgever/leidinggevende spelen met deze matrix. Zorg dat je goed in beeld hebt waar ieder van je medewerkers zit en gebruik de genoemde instrumenten om ervoor te zorgen dat op een simpel te organiseren manier, tegen een redelijke prijs alles gedaan wordt wat nodig is (wees af en toe ook een beetje anarchistisch en geef als het zo uitkomt een assistent ook eens de kans te laten zien wat ie kan). Laat een lerende medewerker een aantal keren meekijken, daarna zelf proberen terwijl er meegekeken wordt, laat hem daarna een proeve van bekwaamheid aflegggen. Leg daarna de bekwaamheid op papier vast. Check wel regelmatig (zowel bij bevoegde als geautoriseerde medewerkers) of er nog wordt voldaan aan de standaards. Met de verschillende strategieën kun je goed opleidingsbeleid samen stellen.
Samengevat:
Autorisatie en EVC overbruggen de afstand tussen functies.
Bij- en nascholing houdt bevoegde mensen bekwaam.
In ontwikkeling blijven zijn is van belang.
Interessant?Via de knoppen in de sidebar kun je ervoor zorgen dat je deze blogposts per email of RSS ontvangt. Afmelden is simpel.
Interessant? Via de knoppen in de sidebar kun je ervoor zorgen dat je deze blogposts per email of RSS ontvangt. Afmelden is simpel.
Reageren? Graag via het ‘reacties’-veld onderaan de blogpost (als ie niet zichtbaar is even op de titel van de post klikken).
Loading 
